Praksja - Integracja Sensoryczna
Strona główna | Regulamin | Cennik | Kontakt | Dojazd
 
 
 
 

Wstęp do metody Integracji Sensorycznej


Integracja Sensoryczna - Gabinet Terapii Dziecięcej - PraksjaDr A. Jeana Ayers zdefiniowała integrację sensoryczną jako proces neurologiczny, odpowiedzialny za wrażenia, płynące z ciała i środowiska w taki sposób by mogły być użyte do celowego działania. W procesie tym nadrzędne zadanie spełnia mózg, który otrzymane z receptorów wszystkich zmysłów impulsy rozpoznaje, segreguje, interpretuje łączy ze sobą i wcześniejszymi doświadczeniami, odpowiadając na wymagania, płynące ze środowiska.

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego to zaburzenia odbioru lub przewodzenia bodźców zmysłowych do mózgu, albo też ich przetwarzania w mózgu. Zaburzenia wyboru i filtrowania, porównywania i gromadzenia informacji prowadzą do nieprawidłowych reakcji dziecka. Sucha definicja chociaż opisuje zjawisko wymaga kilku słów komentarza. Zaburzenia rozwoju ruchowego i postrzegania mają bardzo różne przyczyny i wpływają na siebie nawzajem. Jeśli uświadomimy sobie ile czynników może mieć wpływ na prawidłowy rozwój sensomotoryczny przestanie nas dziwić jak łatwo można zachwiać delikatną równowagę, w której następuje rozwój naszego dziecka.

Integracja sensoryczna oznacza, że wszystkie wrażenia zmysłowe zostają zebrane w jedną całość. Percepcja/postrzeganie jest to odbiór bodźców pochodzących ze środowiska, jak również z własnego ciała, ich przewodzenie do mózgu oraz przetwarzanie. Bodźce odbierane są przez siedem układów zmysłowych i przewodzone do mózgu, w którym zachodzi przetwarzanie informacji.

Układ nerwowy człowieka odbiera i rejestruje bodźce płynące ze zmysłów:

Zmysły podstawowe dla integracji sensorycznej (dotyk, równowaga oraz czucie ciała) mają zasadnicze znaczenie w naszym codziennym funkcjonowaniu. Ich dobre zintegrowanie jest podstawą optymalnego rozwoju i działania pozostałych wszystkich wyższych zmysłów i umiejętności. Należą do nich na przykład: wzrok, słuch, mowa, umiejętność chodzenia oraz zdolność wykonywania precyzyjnych czynności, jak malowanie, pisanie.
Jeśli doświadczenia dziecka w odbiorze i przetwarzaniu bodźców płynących ze zmysłów podstawowych są złe lub niepełne, to nie jest ono w stanie nauczyć się złożonych czynności, takich jak czytanie lub pisanie, i opanowanie ich sprawia mu ogromne trudności. Dziecko potrzebuje siedmiu – ośmiu lat doświadczeń, na które składają się ruch, poznawanie otoczenia i własne działanie. Tworzą one podstawę jego rozwoju intelektualnego, osobowościowego i społecznego. Tylko przez własne aktywne i różnorodne działania dziecko uczy się rozumieć otoczenie.

Lata badań i obserwacji pozwoliły wyodrębnić następujące przyczyny:

Okres ciąży

Okres porodu

Urazy noworodków

Okres niemowlęcy

Niedostatek bodźców w czasie ciąży i po porodzie

Układy zmysłowe dzieci otrzymują zbyt mało bodźców, gdy matka w ciąży z przyczyn zdrowotnych musi długo leżeć lub gdy w pierwszych latach życia dziecko wzrasta w środowisku ubogim w bodźce (ograniczanie dopływu bodźców stymulujących systemy sensoryczne w sposób naturalny). Dźwięk, ruch czy dotyk matki są w tej sytuacji niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju dziecka.

Układ nerwowy odbiera i rejestruje informacje płynące z dotyku, ruchu, siły grawitacji oraz pozycji ciała.

Te trzy podstawowe obszary oddziaływań sensorycznych leżą u podstaw rozwoju psychoruchowego dziecka. Ich prawidłowe funkcjonowanie oraz wzajemne relacje mogą stać sie podwaliną pod prawidłowy rozwój dziecka. Dr A. Jeana Ayers zrozumiała rolę interakcji człowieka ze środowiskiem zewnętrznym na poziomie poznania zmysłowego i jego wpływu na rozwój, zdolność uczenia się, poznawania i zachowanie.

U człowieka i większości zwierząt występują następujące zmysły:

wzrok – związany z okiem, umożliwia rozpoznawanie fal elektromagnetycznych w widzialnym zakresie (światła). Ze względu na to, że jedne receptory odpowiedzialne są za rozpoznawanie koloru (częstotliwość fali), a inne za rozpoznawanie jasności, można wzrok uważać za dwa osobne zmysły.
Zmysł wzroku to zdolność do odbierania bodźców świetlnych ze środowiska oraz ogół czynności związanych z analizą tych bodźców, czyli widzeniem. Narządem wyspecjalizowanym do rejestrowania obrazu jest oko, czyli gałka oczna otoczona aparatem ochronnym w postaci brwi, powieki, rzęs i narządu łzowego.

Za pomocą oka człowiek ma możliwość:

smak – związany z językiem i jamą ustną. Jeden z dwóch "chemicznych" zmysłów. Istnieją co najmniej cztery rodzaje receptorów na języku, dlatego można powiedzieć, że są to cztery różne zmysły, zwłaszcza, że każdy z receptorów przekazuje informacje do trochę innej części mózgu. Zmysł smaku to jeden z podstawowych zmysłów dostępnych organizmom, służący do chemicznej analizy składu pokarmu. U wielu organizmów smak i węch nie są oddzielone. Fakt, że odczuwamy smak pokarmów zależy nie tylko od receptorów smakowych, ale i węchowych. Ludzie mają pięć rodzajów receptorów smakowych, odpowiadających ważnym grupom substancji chemicznych, znajdujących się w pożywieniu:

węch – związany z nosem, to drugi "chemiczny" zmysł. W przeciwieństwie do smaku, zapach rozpoznawany jest przez setki różnych receptorów, z których każdy rozpoznaje inne cząsteczki.
Zmysł węchu to drugi obok smaku, zmysł chemiczny. Istota tego zmysłu polega na umiejętności rozpoznawania określonych związków chemicznych lub ich mieszanin w otoczeniu.

Ayres w swych pracach podkreśla ,że niemowlę widzi , słyszy i czuje bodźce dochodzące z jego ciała i otoczenia, ale nie jest jeszcze zdolne do różnicowania znaczenia dźwięków, oceny odległości, koordynacji ruchów itd. W miarę rozwoju dzięki zdolności do organizacji wrażeń sensorycznych kształtuje się koncentracja na doznaniach sensorycznych, koordynacja ruchów i organizacja zachowania.
Adekwatna integracja sensoryczna jest podstawą do prawidłowego rozwoju ruchowego, uczenia się i zachowania. Wysoce skomplikowane procesy takie, jak: koordynacja ruchowa, planowanie ruchu, percepcja słuchowa czy wzrokowa, mowa, czytanie, pisanie czy liczenie są zależne od procesów integracyjnych dokonujących się w ośrodkowym układzie nerwowym.


Bibliografia: Violet F. Maas „Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do Teorii Integracji Sensorycznej”, wyd. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998r., wznowienie 2005r.

Rodzic jest pierwszym obserwatorem dziecka


Integracja SensorycznaIntegracja sensorycznaRozwój dziecka przebiega różnymi etapami. Różnice w kolejności stadiów rozwojowych i ich czasowe przesunięcia są w pewnych określonych granicach zjawiskiem prawidłowym. Choć trudno zdefiniować te granice to łatwo zauważyć, że dzieci w tym samym wieku nie osiągają tych samych poziomów rozwojowych, w tym samym czasie. Zjawisko to bardzo łatwo zaobserwować np. w rówieśniczej grupie przedszkolnej.

Zapominamy często, że kilka miesięcy różnicy wieku w przypadku trzy - czterolatka to niemalże "cała epoka". Dodatkowo obserwujemy okresowe przyśpieszenia i zwolnienia tempa rozwoju. Jest to naturalny proces rozwojowy niepotrzebnie budzący niepokój u części rodziców. Dziecko opanowujące własną mobilność, chodzenie czy nawet wstawanie przez pewien czas nie będzie rozwijać mowy. Dla rozwoju dziecka w danym czasie, mobilność jest najważniejsza. Jest etapem. Jest progiem rozwojowym.

Dla prawidłowego rozwoju zdecydowanie ważniejsze jest aby dziecko przebyło wszystkie etapy rozwojowe i mogło przy tym zebrać dostateczny zasób własnych doświadczeń. Każde dziecko potrzebuje różnej ilości czasu na przejście przez poszczególne stadia rozwojowe.

W rozwoju dziecka ruch, odbiór i przetwarzanie bodźców zmysłowych są ze sobą zawsze powiązane i wzajemnie na siebie wpływają. Gdy zdolność poruszania się dziecka jest ograniczona, nie może ono w dostatecznym zakresie przetwarzać informacji docierających do narządów zmysłów.

Jeśli zdolność postrzegania bodźców przez zmysły została w jakikolwiek sposób zaburzona, nie może rozwinąć się specyficzna zdolność do wykonywania ruchów, a jest ona podstawowym warunkiem rozwoju inteligencji u dzieci w każdym wieku. U wielu dzieci pierwotną przyczyną zaburzenia procesu uczenia się są zaburzenia rozwoju ruchowego. Dziecko uczy się całym ciałem oraz wszystkimi układami zmysłów.

Rodzicu, jeśli masz wrażenie, że u twojego dziecka występują zaburzenia rozwoju ruchowego, obserwuj je uważnie. Spróbuj stwierdzić, czym różni się ono od rówieśników. Zaobserwuj, jakie zadania i czynności sprawiają mu największe trudności. Kiedy i w jakiej sytuacji występują te zaburzenia i na czym polegają?

Czy Twoje dziecko porusza się tak samo jak inne dzieci w tym samym wieku, czy bawi się podobnie, czy ma własne pomysły. Równie jest ważne, aby zaobserwować, co dziecko potrafi robić tak samo lub lepiej, niż jego rówieśnicy. Uważnie obserwuj swoje dziecko i sporządzaj w razie potrzeby notatki.

Wiele informacji wnoszą rozmowy z nauczycielkami w przedszkolu, nauczycielami w szkole gdyż każde dziecko zachowuje się w grupie inaczej niż w domu. Niekiedy w grupie wyraźniej widać pewne różnice i trudności, jakie może mieć dziecko w porównaniu z innymi dziećmi. Sam poproś o szczególne zwrócenie uwagi na Twoje dziecko.

Co warto przeczytać aby wiedzieć o co pytać


*Subiektywny wybór bibliograficzny

Weyhreter H. (2004).
Trudności z koncentracją uwagi.
Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Goddard Blythe S.(2006).
Harmonijny rozwój dziecka.
Warszawa:Świat Książki

Pauli S., Kisch A. (2004).
Co się dzieje z moim dzieckiem? Zaburzenia rozwoju ruchowego i postrzegania.
Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Neuhaus C.(2005).
Dziecko nadpobudliwe. Jak rozumieć objawy i znaleźć odpowiednie rozwiązania.
Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Mass V.F.(1998).
Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej.
Warszawa: WSiP

Mass V. F. (2007).
Integracja sensoryczna a neuronauka - od narodzin do starości.
Warszawa: Fundacja Innowacja i Wyższa Szkoła Społeczno - Ekonomiczna

Eliot L. (2003).
Co tam się dzieje? Jak rozwija się mózg i umysł w pierwszych pięciu latach życia.
Poznań: Media Rodzina

autor: Izabella Tywonek

Góra strony

stat4u